Dấu hiệu sớm của bệnh Parkinson
Thực tế cho thấy nhiều người tránh đến bác sỹ để tìm hiểu về Parkinson ngay cả khi có các triệu chứng đáng lo ngại, như run tay chẳng hạn. Tuy nhiên vấn đề vẫn là chẩn đoán càng sớm càng tốt vì bây giờ thế giới có nhiều loại thuốc làm chậm tiến triển của bệnh. Dưới đây là những dấu hiệu sớm ở bệnh Parkinson nhưng thường bị bỏ qua.
Mất khứu giác. Đây là một trong những điều kỳ lạ nhất và ít được biết
đến nhưng thường là dấu hiệu sớm nhất của bệnh Parkinson mà gần đây mới
được công nhận. Bệnh Parkinson xảy ra khi tế bào thần kinh trong não sản
xuất chất dẫn truyền thần kinh dopamine bắt đầu chết đi. Thường thì khi
bệnh nhân Parkinson xuất hiện triệu chứng run và cứng cơ tức là lúc họ
đã mất 40 đến 50% tế bào thần kinh sản xuất dopamine. Khi các tế bào sản
xuất dopamine chết đi, cảm giác về mùi sẽ yếu đi và thông điệp về mùi
sẽ không nhận được. Mất cảm giác về mùi có thể dẫn đến mất hương vị, bởi
hai giác quan này có quan hệ chặt chẽ với nhau. Bởi vậy, một số nhà
nghiên cứu về Parkinson đang tính đến xét nghiệm sàng lọc cho khả năng
khứu giác ở bệnh nhân.
Khó ngủ. Các nhà thần kinh học cảnh báo bệnh Parkinson có thể đến với
một dạng rối loạn hành vi trong giấc ngủ, trong đó con người có thể hét
lên, đá, nghiến răng hay thậm chí tấn công người khác trên giường theo
giấc mơ dù đang ngủ ở giai đoạn sâu nhất. 40% dạng rối loạn này phát
bệnh Parkinson và thường là 10 năm sau đó, làm cho đây là dấu hiệu cảnh
báo có giá trị đặc biệt quan tâm. Hai vấn đề về giấc ngủ khác cũng gắn
kết với bệnh Parkinson là hội chứng chân không ngừng nghỉ và ngưng thở
khi ngủ. Không phải tất cả các bệnh nhân Parkinson có những triệu chứng
này nhưng có đến 40% trường hợp bị ngưng thở khi ngủ.
Táo bón và các vấn đề khác về ruột và bàng quang.
Một trong những dấu hiệu ban đầu thường gặp nhất của bệnh Parkinson và
hầu hết bị bỏ qua là táo bón và đầy hơi. Lý do là Parkinson có thể ảnh
hưởng đến hệ thống thần kinh tự chủ, trong đó quy định hoạt động của cơ
trơn như ở ruột và bàng quang. Một cách để nhận ra sự khác biệt giữa táo
bón thông thường và táo bón gây ra bởi Parkinson là người bệnh
Parkinson thường có thêm cảm giác no, ngay cả khi ăn rất ít và có thể
kéo dài. Khi đường tiểu bị ảnh hưởng, một số người gặp khó khăn khi đi
tiểu trong khi những người khác rơi vào tình trạng không tự chủ được.
Thiếu biểu hiện nét mặt. Mất dopamine có thể ảnh hưởng đến các cơ trên
khuôn mặt, làm cho chúng cứng, phản ứng chậm, nói chung thiếu biểu hiện
nét mặt. Thuật ngữ "mặt nạ Parkinson" được dùng để mô tả các hình thức
cực đoan của tình trạng này, nhưng từ trước đó, triệu chứng sớm nếu để ý
kỹ sẽ thấy, người có khả năng Parkinson là cười hoặc cau mày rất chậm
hoặc nhìn chằm chằm vào khoảng không, có người lại thường xuyên chớp
mắt.
Đau cổ dai dẳng. Dấu hiệu này đặc biệt phổ biến ở phụ nữ, được xếp vào
dấu hiệu cảnh báo thứ ba sau run và cứng cơ. Đau cổ liên quan đến
Parkinson khác với đau cổ thông thường chủ yếu là ở cảm giác đau tồn tại
dai dẳng, nó không giống như bị căng cơ hay chuột rút có thể biến mất
sau một hoặc hai ngày. Ở một số người, họ có thể ít bị đau nhưng thay
vào đó là tê và ngứa, cũng có người đau nhức và khó chịu từ vùng vai
đến cánh tay.
Viết chậm và khó đọc. Thay đổi trong chữ viết tay là dạng phổ biến nhất
cho những biểu hiện chậm và mất đi các vận động tự nhiên ở người bệnh
Parkinson. Nhiều người trong gia đình bệnh nhân cho biết, người thân của
họ viết chậm hơn, chữ trông sẽ nhỏ và ríu vào nhau hơn. Tắm giặt, thay
quần áo cũng làm người ta mất thời gian hơn do lúng túng với khuy áo hay
dây kéo.
Thay đổi trong giọng và lời nói. Khi các tín hiệu não và cơ bắp kiểm
soát lời nói bị bệnh Parkinson “tấn công”, giọng nói của ai đó bắt đầu
thay đổi, thường trở nên mềm hơn và đơn điệu hơn. Điều này thì nhiều gia
đình và bạn bè của người bị Parkinson nhận ra rất lâu trước khi bệnh
nhân nhận thức được. Nói nhịu cũng là một đặc trưng khác vì các cơ mặt
cứng lại, người ta gặp khó khăn khi mở miệng rộng, làm cho phát âm trở
nên khó nghe.
Quá nhiều mồ hôi. Khi Parkinson ảnh hưởng đến hệ thống thần kinh tự chủ,
sự cân bằng của da và tuyến mồ hôi sẽ có vấn đề. Một số người thấy mình
đổ mồ hôi không kiểm soát được dù không có lý do rõ ràng, chẳng hạn
như nhiệt hoặc lo lắng. Tình trạng này cũng có thể hiển thị khi da quá
nhờn hoặc da đầu nhờn và nhiều gàu. Nhiều bệnh nhân Parkinson cũng nói
rằng họ thấy nhiều nước bọt, nhưng bản chất thì họ khó nuốt chứ không
phải là nước bọt tiết ra bất thường.
Thay đổi tâm tính. Các chuyên gia không chắc chắn lý do tại sao, nhưng
có rất nhiều thay đổi tính cách do liên quan tới Parkinson, từ lo lắng
rõ rệt trong những tình huống mới đến việc sống thu mình hơn và trầm
cảm. Một số người cũng trải qua thay đổi nhỏ trong khả năng tư duy của
họ, đặc biệt là khả năng đa nhiệm.
|
